Een duurzamer voedingspatroon: hoe ziet dat eruit?

Om in de toekomst de groeiende wereldbevolking van gezond én duurzaam voedsel te voorzien is verduurzaming van de hele voedselketen nodig, waaronder een duurzamer voedingspatroon. Deze verandering is met name richting consumenten vertaald in de boodschap ‘Eet meer plantaardige en minder dierlijke producten’. Wetenschappelijke gezien kan deze boodschap genuanceerd worden en is vervanging van dierlijke voedingsmiddelen niet altijd zo simpel.

Congres Duurzame voeding 1Door de groeiende wereldbevolking stijgt in de toekomst de vraag naar voedsel (1). De voedselproductie heeft impact op het milieu, door onder andere de uitstoot van broeikasgassen, landgebruik en verlies aan biodiversiteit. Een duurzamere voedselketen van productie tot consumptie wordt daarom steeds belangrijker. Een onderdeel hiervan is een duurzamer voedingspatroon.

Eet minder

Hoe zien de eerste stappen naar een duurzamere voeding eruit? Een ‘simpele’ stap is om zo min mogelijk bewerkte voeding, snoep, koek en snacks en alcohol, frisdrank en vruchtensap te consumeren. Deze producten leveren relatief minder voedingsstoffen en meer energie, en zijn niet perse nodig vanuit gezondheidsoogpunt bezien. Een voedingspatroon zonder of met minder van deze voedingsmiddelen is daarom in het algemeen gezonder en duurzamer. Ook is het voorkomen van verspilling, zowel in de productieketen als bij de consument, één van de stappen. (2)

Duurzame voeding

In recent Nederlands onderzoek van Kramer et al. (2017) (3) is berekend hoe het voedingspatroon duurzamer en gezonder kan worden, zonder te ver af te wijken van het huidige voedingspatroon. Dit onderzoek laat met modellering zien dat het verlagen van de vleesconsumptie, met name rundvlees, de meest effectieve stap is naar een duurzamere voeding. Ook een vermindering van de consumptie van frisdrank, vruchtensap en alcohol levert milieuwinst op. Dit zijn stappen die niet ten koste gaan van de voedingsstofsamenstelling van een voedingspatroon, zorgen voor een verlaging van de milieu-impact met 21-30% en bovendien de minste verandering ten opzichten van het huidige voedingspatroon vragen. Dit model laat ook zien dat de consumptie van melk(producten) en vis ongeveer gelijk kan blijven.

Melk

Melk is van nature een bron van eiwit, vitamine B2 en B12 en de mineralen calcium, fosfor en kalium (4). Door deze bijdrage aan essentiële voedingsstoffen heeft verlaging van zuivel niet tot nauwelijks effect op de milieu-impact van de voeding. Immers: bij gelijk houden van de voedingsstofinname dient de consumptie van andere producten te worden verhoogd om de voedingsstoffen uit zuivel te compenseren.

Conclusie

  • Duurzame voeding is een onderzoeksveld in ontwikkeling. Er zijn verschillende manieren om te komen tot een duurzamere voeding die voldoende voedingsstoffen levert.
  • Een duurzamer en gezond voedingspatroon samenstellen is complex. Het simpelweg vervangen van productgroepen kan de milieu-impact verlagen, maar heeft ook effect op de inname van voedingsstoffen.
  • Melk(producten) worden wereldwijd erkend als belangrijke leverancier van voedingsstoffen en passend binnen een duurzame voeding (5).

Dit artikel is ook gepubliceerd in het VBVD tijdschrift in december 2018.

Lees meer:

Referenties

  1. FAO (2009). High Level Expert Form, How to feed the world 2050, Rome 12-13 October 2009.
  2. Ocké et al (2017). Wat ligt er op ons bord? Veilig, gezond en duurzaam eten in Nederland. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Bilthoven, 2017.
  3. Kramer et al (2017). Decreasing the overall environmental impact of the Dutch diet: how to find healthy and sustainable diets with limited changes. Public Health Nutrition: 20(9), 1699-1709.
  4. Belgische Voedingsmiddelentabel NUBEL, 6e editie
  5. FAO (2013). Milk and dairy products in human nutrition, 2013